Για τη σημασία της λογοτεχνίας στην καθημερινή μας πάλη

 Οι Θέσεις της ΚΕ του ΚΚΕ για το 21ο Συνέδριο, με τις οποίες συμφωνώ, θέτουν επί της ουσίας το πάντα αναγκαίο και ιδιαίτερα επιτακτικό πλέον, ζήτημα της ακόμα πιο επιτελικής δουλειάς από το σύνολο του κομματικού δυναμικού. Απαιτείται δηλαδή, με όπλο τη βαθιά αφομοίωση των επεξεργασιών του Κόμματος, η ολοκληρωμένη παρέμβασή μας στους χώρους δουλειάς, στα σωματεία και στους μαζικούς φορείς, στις συνοικίες, στα πανεπιστήμια, στις πόλεις και τα χωριά, παντού όπου δουλεύει και ζει η εργατική τάξη και ο λαός.

Η διατήρηση και εμβάθυνση της επαναστατικής στρατηγικής απαραίτητος όρος ανασυγκρότησης του Διεθνούς Κομμουνιστικού Κινήματος

 Στο 2ο κείμενο των Θέσεων καταγράφονται η αργή, βασανιστική πορεία ανασυγκρότησης του Διεθνούς Κομμουνιστικού Κινήματος (ΔΚΚ) και οι κοπιαστικές προσπάθειες του Κόμματός μας σε αυτήν την κατεύθυνση.

Η διαδρομή αυτή αποτελεί τρανή απόδειξη των μακρόχρονων συνεπειών της αντεπανάστασης. Το ευρέως χρησιμοποιούμενο (μετά την αντεπανάσταση) από μερίδα του αστικού πολιτικού κόσμου ΤΙΝΑ (There is no alternative - Δεν υπάρχει εναλλακτική) δεν γίνεται θεωρητικά αποδεκτό από τα Κομμουνιστικά και Εργατικά Κόμματα. Ομως, στην πράξη, η πλειοψηφία τους αναζητά εναλλακτική εντός του καπιταλιστικού συστήματος, στο πλαίσιο μιας άλλης αστικής διαχείρισης και της συμμετοχής στην αστική διακυβέρνηση, ακόμα και όταν τις παρουσιάζει ως μεταβατικές προς το σοσιαλισμό.

Φυσικά, στη διαμόρφωση αυτής της κατάστασης σημαντική συμβολή έχει το κλείσιμο του κύκλου που άνοιξαν οι πρώτες σοσιαλιστικές επαναστάσεις. Ωστόσο, δεν ευθύνεται μόνο αυτό.

Για την ιδεολογικοπολιτική διαπάλη στον χώρο της Δικαιοσύνης

 Η ιδεολογική αντεπίθεση απέναντι στην ιδεολογική κατάντια ενός συστήματος που σαπίζει είναι απαράβατος όρος για το Κομμουνιστικό Κόμμα. Ετσι, επιβεβαιώνεται ολοκληρωμένα ο ρόλος του ως επαναστατικής πρωτοπορίας που δρα με μαχητικότητα και πίστη στην αναγκαιότητα και επικαιρότητα του σοσιαλισμού - κομμουνισμού, βασισμένο στην επιστημονική γνώση και την αλήθεια.

Στη Θέση 12 του πρώτου κειμένου παρουσιάζονται ορισμένα ζητήματα στα οποία χρειάζεται να επικεντρώσουμε την προσοχή μας. Ανάμεσα στα άλλα, σημειώνεται «η κατανόηση μιας σειράς εξελίξεων στο αστικό εποικοδόμημα...». Το ζήτημα περιλαμβάνει σύνθετες προεκτάσεις, που επιδρούν στη ζωή και τη συνείδηση των εργαζομένων. Η αστική διανόηση διεξάγει αυτήν τη συζήτηση με όρους ελιτίστικης επιστημονικοφάνειας, χρησιμοποιώντας έννοιες συχνά ακατάληπτες για την πλειοψηφία του λαού. Ομως, η δική μας δουλειά μπορεί και πρέπει να αποκαλύψει την αλήθεια γύρω από τα ζητήματα αυτά. Δύο ειδικότερα:

Για την εξειδίκευση της στρατηγικής σε κάθε φάση, στον καθημερινό αγώνα

 Συμφωνώ με το κεντρικό ζήτημα που θέτει το 21ο Συνέδριο στο πώς να γίνει το Κόμμα πιο ικανό στη δράση, το πώς θα γίνει πιο κατανοητός και διακριτός ο ρόλος του ΚΚΕ ως φορέα της επαναστατικής πάλης για την κοινωνική απελευθέρωση, την απάντηση στα μεγάλα προβλήματα της ζωής του λαού μας.

Το πώς το Κόμμα θα μπορέσει στους τόπους δουλειάς, στον κλάδο, στην περιοχή, να πρωτοστατήσει στην ανάπτυξη οικονομικού και πολιτικού αγώνα, που θα συνδέεται με το βασικό πολιτικό καθήκον, την πάλη για την εργατική εξουσία. Το πώς θα εντάσσει και θα συνδέει την πάλη για το άμεσο, το καθημερινό πρόβλημα σε ένα σχέδιο ολοκληρωμένης παρέμβασης, πώς δηλαδή όλη η δουλειά του Κόμματος θα υπηρετεί τη στρατηγική, ανεξάρτητα από τον συσχετισμό δυνάμεων.

Με τόλμη αλλά και με λογική γύρω από τα ζητήματα διάταξης

 Η διάταξη των δυνάμεών μας αποτελεί πολύ σοβαρή και νευραλγική πλευρά για την ανάπτυξη της πολιτικής μας δράσης. Αν και ραχοκοκαλιά όλων και κρίσιμο ζήτημα σε κάθε συνθήκη είναι η γραμμή μας, μια εύστοχη διάταξη των δυνάμεών μας μπορεί να μετατρέψει τα μειονεκτήματα σε πλεονεκτήματα και κυρίως να αποτελέσει ουσιαστικό εργαλείο για την οργάνωση της τάξης μας, την ενίσχυση της κομματικής οικοδόμησης.

Η δράση των κομμουνιστών-στριών για την οργάνωση των εργαζομένων, του λαού μας

 Τα συνδικάτα είναι ταξική μορφή οργάνωσης στο πλαίσιο του εκμεταλλευτικού συστήματος, είναι το ταξικό σχολείο, εκεί που ο εργαζόμενος διαπαιδαγωγείται, αντιλαμβάνεται την ανάγκη συλλογικής πάλης για τη βελτίωση των όρων πώλησης της εργατικής του δύναμης, μαθαίνει την ανάγκη έκφρασης αλληλεγγύης. Η παρέμβαση των κομμουνιστών έχει ως σκοπό την πολιτικοποίηση της πάλης, να αντιλαμβάνεται ο εργαζόμενος τη λειτουργία του εκμεταλλευτικού συστήματος, τις αντιφάσεις του, τα όριά του, ότι η πάλη είναι ανειρήνευτη, αναδεικνύει τις σύγχρονες ανάγκες του και ότι υπάρχουν όλες οι δυνατότητες να πραγματωθούν απόρροια της τεράστιας προόδου της επιστήμης και της τεχνολογίας, ότι ζει συνεχώς σε στερήσεις και ανέχεια επειδή τον κοινωνικά παραγόμενο πλούτο των ιδιοποιούνται οι καπιταλιστές, κ.λπ. Σε αντίθεση με τις δυνάμεις του κεφαλαίου που δρουν στις δομές του κινήματος και τις ιδέες τους που σπέρνουν ρεφορμιστικές σοσιαλδημοκρατικές δυνάμεις που προβάλουν τον κοινωνικό εταιρισμό, τη στήριξή από τους εργαζόμενους της ανταγωνιστικότητας. Μέσα στα συνδικάτα γίνεται αναγνωρίσιμος ο κομμουνιστής ως πρωτοπόρος αγωνιστής. Στην γειτονιά επιβεβαιώνει τον τίτλο του, παρεμβαίνοντας για τα οξυμένα προβλήματα που αντιμετωπίζει η λαϊκή οικογένεια, στην καθημερινή πάλη αποκτά χαρακτηριστικά λαϊκού ηγέτη. Στον χώρο δουλειάς και κατοικίας διαμορφώνει τον κύκλο επιρροής του Κόμματος, τον πιο στενό, τον πιο διευρυμένο.

Η ιδεολογική δουλειά σαν πρακτική δουλειά

 Συμφωνώ με τις Θέσεις της ΚΕ για το 21ο Συνέδριο. Εκείνο που, σε μεγάλο βαθμό, αναδεικνύεται στο κείμενο 1 των Θέσεων είναι η σημασία της ιδεολογικής δουλειάς και η ανάγκη η τελευταία να δεθεί πιο οργανικά με τη συνολική δουλειά του Κόμματος και κυρίως με την καθοδηγητική δουλειά σ' όλα τα επίπεδα. Η ιδεολογική δουλειά πρέπει ακριβώς να κατανοείται σαν πρακτική δουλειά κι όχι σαν «βοηθητική» δραστηριότητα. Αυτό περιλαμβάνει τόσο τη θεωρητική δουλειά, την προσπάθεια επιστημονικής προσέγγισης και κατανόησης των προβλημάτων και της δράσης μας, όσο και την οργάνωση και επεξεργασία της προώθησης, διάδοσης, προπαγάνδισης των ιδεών και της πολιτικής μας - κάτι που δεν υπολείπεται καθόλου σε σημασία, το αντίθετο μάλιστα. Ακόμα και η επιστημονική θεωρητική δουλειά δεν συνιστά αυτοσκοπό, «τέχνη για την τέχνη» και πολυτέλεια, αλλά ανάγκη, ο ρόλος και η σημασία της οποίας ενισχύονται όλο και περισσότερο στις σύγχρονες συνθήκες.

Ορισμένες σκέψεις για τις Θέσεις και ιδιαίτερα για το τρίτο κείμενο

Συμφωνώ με την ανάλυση που γίνεται για τις συνθήκες μέσα στις οποίες δρα το Κόμμα. Νομίζω πως είναι αναγκαίο να φωτίσουμε πιο ολοκληρωμένα και με όρους μαζικής και μακροπρόθεσμης προπαγάνδας το ζήτημα της βασικής αντίθεσης της εποχής μας.

Να επιμείνουμε ακόμα πιο τεκμηριωμένα και αποδεικτικά στην αλήθεια ότι καμία αστική διαχείριση δεν μπορεί να μειώσει, να αμβλύνει αυτήν την αντίφαση.

Σκέψεις για τις θεωρητικές επεξεργασίες και την πάλη στα ΑΕΙ

 Με αφορμή το πρώτο (Θέση 28) και το τρίτο κείμενο κυρίως των Θέσεων του Συνεδρίου, θα επιχειρήσω να συμβάλω με αφετηρία την πείρα του φοιτητικού κινήματος, της δράσης των κομματικών δυνάμεων σε αυτό.

Ολοκληρωμένη παρέμβαση απέναντι στην οπορτουνιστική πίεση

 Καθώς αυξάνεται η αστική και οπορτουνιστική πίεση, δίνουμε σε δύσκολες συνθήκες μάχη για την ενίσχυση των επαναστατικών χαρακτηριστικών.

Παλιά ήταν η δήλωση, η παρανομία, η εξορία. Σήμερα είναι η πίεση κυρίως για τη λεγόμενη εθνική ενότητα, αλλά και τη νέα εκδοχή, του αντιδεξιού μετώπου, με την αντινεοφιλελεύθερη, αντιφασιστική, δημοκρατική μορφή.

Σ' αυτές τις συνθήκες, αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία η ολόπλευρη ισχυροποίηση των επαναστατικών χαρακτηριστικών, της ιδεολογικοπολιτικής και οργανωτικής ισχυροποίησης του Κόμματος.

Οπως είναι φυσικό, υπάρχει διαφορετικός βαθμός κατανόησης σε σχέση με τον επείγοντα χαρακτήρα αντιμετώπισης.

Στον «καταμερισμό» του αντιπάλου, η πίεση για υποχώρηση των επαναστατικών χαρακτηριστικών του Κόμματος είναι «χρέωση» στον οπορτουνισμό, με όποια προβιά κι αν εμφανίζεται. Και πλέον έχουμε μεγάλη πείρα. Ο υπονομευτικός του ρόλος φαίνεται καθημερινά. Εφτασε μέχρι την ανατροπή του σοσιαλισμού. Σε κάθε «χαραμάδα» προσπαθεί να εισχωρήσει σαν την υγρασία και τη σκουριά. Οταν η αντιπαράθεση μαζί του είναι στρατηγικού χαρακτήρα, επιθετική, εξειδικευμένη, με επιχειρήματα από την ίδια τη ζωή για τη στάση και τις θέσεις του στο συγκεκριμένο χώρο, όταν αποκαλύπτουμε την επιδίωξη καλλιέργειας αυταπατών, ψευδαισθήσεων για έναν καπιταλισμό με «ανθρώπινο πρόσωπο», ο οποίος θα εξασφαλιστεί με έναν καλύτερο «χαλίφη στη θέση του χαλίφη», έχει αποτελέσματα ποιοτικά. Δεν έχει δυνατότητα ουσιαστικής αντιπαράθεσης όταν αποκαλύπτεται ο ρόλος του, το ποιος κερδίζει σε τελευταία ανάλυση από αυτήν την πολιτική, και γι' αυτό βγάζει από το «τσεπάκι» και σε «διατεταγμένη υπηρεσία» τον αντικομμουνισμό. Πέφτει σε άμυνα και ελιγμούς. Χάνει όμως τη μάχη και όχι τον πόλεμο.

Και όταν εκφράζονται διαφοροποιήσεις προς τις ταξικές δυνάμεις, αυτές είναι διαφορετικού περιεχομένου και προοπτικής αν έχουν γίνει με υποχώρηση δική μας και διαφορετικού αν είναι αποτέλεσμα αναγνώρισης της ταξικής ορθότητας της στρατηγικής μας.

Οι Θέσεις, τόσο ως προς τον απολογισμό και την επισήμανση αδυναμιών όσο και ως προς την ιεράρχηση και δρομολόγηση αντιμετώπισής τους, είναι σε σωστή κατεύθυνση.

Είναι βασική επίσης η εκτίμηση ότι η καθοδήγηση και η δράση ξεκινούν από τη στρατηγική και ότι χρειάζεται επεξεργασία με βάση τη στρατηγική, εξειδικεύοντάς την σε κάθε χώρο και τομέα, σε κάθε φάση στον καθημερινό αγώνα και τη συλλογική αφομοίωση της. Εξειδίκευση σημαίνει να εξηγείται πειστικά και συγκεκριμένα η στρατηγική του Κόμματος. Να χαράσσεται συγκεκριμένη δράση, συνεκτικό πλαίσιο και μορφές πάλης, ώστε να ανεβαίνει η μαχητικότητα της πρωτοπορίας, η μαζικοποίηση και πολιτικοποίηση του κινήματος, πέρα από την ανάγκη σημαντικής βελτίωσης συνολικά στο ιδεολογικοπολιτικό επίπεδο.

Γιατί οι απαιτήσεις της πάλης σε συνθήκες αντεπανάστασης και οι αρνητικοί συσχετισμοί, όταν δεν φαίνεται πιθανή η ανατροπή της στρατηγικής του καπιταλισμού χωρίς τη δημιουργία επαναστατικής κατάστασης, μπορεί να οδηγούν σε υποχωρήσεις αλλά και σε συγχύσεις.

Η ανάγκη σύγχρονων επεξεργασιών και μελέτης, με βάση και την πείρα από το προηγούμενο διάστημα, αλλά και τις ανάγκες της ταξικής πάλης, αφορά ένα ευρύ πεδίο ζητημάτων, όπως για παράδειγμα σε επίπεδο Αττικής οι αλλαγές στη χρήση γης, η πολεοδομική εξέλιξη, τα δασικά οικοσυστήματα, τα δίκτυα, σε σχέση με τις κάθε φορά επενδυτικές επιλογές και προτεραιότητες της αστικής τάξης. Οι επιπτώσεις από την εμπορευματοποίηση, ποιος κερδίζει, πώς εκφράζεται η στρατηγική αντιπαράθεση κ.λπ. Επίσης, η σχέση της δόμησης με την έλλειψη υποδομών, αντισεισμικής - αντιπλημμυρικής προστασίας, επιχειρησιακής αντιμετώπισης των δασικών πυρκαγιών κ.λπ., που αναδεικνύουν την ανάγκη άλλης οργάνωσης της κοινωνίας και οικονομίας, ενώ παράλληλα οι κομματικές δυνάμεις θα αποκτούν γνώση και πείρα. Ανάλογα ζητήματα υπάρχουν σε όλες τις περιοχές της Ελλάδας, που μπορούν και πρέπει να γίνουν υπόθεση των αντίστοιχων καθοδηγητικών Οργάνων.

Υπάρχει άμεση ανάγκη συνδυασμένης δουλειάς Τμημάτων, βοηθητικών ομάδων σε επίπεδο ΕΠ ή ΤΕ, Οργάνων. Οπως είναι σημαντικός ο ρόλος των Τμημάτων της ΚΕ (Θέση 24), με βάση τον σχεδιασμό της ΚΕ και την εξειδίκευσή του. Η συζήτηση μπορεί να αναδείξει την ανάγκη διεύρυνσης της στελέχωσης των υπαρχόντων Τμημάτων και δημιουργίας νέων, ανάλογα με τις κάθε φορά ανάγκες και δυνατότητες.

Σημαντική είναι η εκτίμηση (Θέση 13) ότι σε αυτές τις συνθήκες το καθοδηγητικό πνεύμα, ασυμβίβαστο με τις δυσκολίες, βασίζεται πρώτα απ' όλα στη μαχητικότητα των στελεχών που πηγάζει από τη γνώση της κομμουνιστικής θεωρίας, αλλά και από την ταξική - κοινωνική πείρα. Ιδιαίτερα των στελεχών που προέρχονται από την ΚΝΕ (εργασιακή πείρα - σύγκρουση, αντιπαράθεση στο μαζικό κίνημα). Πρέπει τα στελέχη να μπαίνουν μπροστά και στην υλοποίηση, όχι μόνο στο σχεδιασμό. Πρέπει να μετατρέψουμε κάθε κομματικό μέλος σε ολοκληρωμένο καθοδηγητή των μαζών, και σ' αυτόν το στόχο βοηθάει σημαντικά το προσωπικό παράδειγμα των στελεχών.

Με όποιο ζήτημα, θέμα, αντικείμενο, αίτημα κι αν ασχοληθούμε, αναδεικνύεται η αναγκαιότητα της ιδεολογικοπολιτικής παρέμβασης για την οργάνωση και κινητοποίηση μαζών. Το ιδεολογικό στοιχείο στη λειτουργία όλων των καθοδηγητικών Οργάνων είναι επείγουσα ανάγκη και για το σήμερα αλλά και βασικό, μόνιμο, συστηματικό καθημερινό ζήτημα. Αυτό το εκτιμούν και οι Θέσεις (Θέση 17).

Πρέπει να μάθουμε:

- Να δουλεύουμε με τη θεωρία

- Να εφαρμόζουμε τη θεωρία

- Να αφομοιώνουμε τις σύγχρονες επεξεργασίες

- Να επεξεργαζόμαστε και να εμπλουτίζουμε τη θεωρία

- Να προβλέπουμε αξιοποιώντας τη θεωρία.

Να γίνει καθημερινός τρόπος δουλειάς, όπως και η συστηματική μεταφορά και γενίκευση της πείρας.

Η αφομοίωση της θεωρίας, η ιδεολογικοπολιτική θωράκιση αποτελεί καθοριστικό παράγοντα αποτελεσματικής παρέμβασης και αντοχής στα δύσκολα, αλλά και κάτι ακόμα: Αποτελεί προϋπόθεση πιο ολοκληρωμένων εκτιμήσεων, πιο σφαιρικής, πιο έγκαιρης επισήμανσης, πρόβλεψης και αντιμετώπισης των εξελίξεων, των αδυναμιών και των δυνατοτήτων, στο πλαίσιο της στρατηγικής μας.

Για την ώθηση στη βελτίωση της καθοδηγητικής δράσης και λειτουργίας των ΕΠ και των ΤΕ (Θέση 20), επισημαίνω ότι φυσικά είναι απαραίτητος ο γενικότερος σχεδιασμός, αλλά πρέπει να διαμορφώνεται σε επίπεδο Οργάνου και Οργάνωσης και ένας πιο συγκεκριμένος σχεδιασμός, που θα αναδεικνύει τη στρατηγική αντιπαράθεση για βασικές πλευρές της οικονομικής βάσης αλλά και του εποικοδομήματος, όπως αυτή εκφράζεται στον χώρο ευθύνης της Οργάνωσης, αλλά και ως προς τη γενίκευσή της. Γι' αυτό χρειάζεται να μπουν σε κίνηση, με πρωτοβουλία του Κόμματος, το συνδικαλιστικό κίνημα, επιστημονικοί και μαζικοί φορείς, νεολαία. Να πάρουν θέση στη στρατηγική αντιπαράθεση. Ετσι θα δοθεί και η «ευκαιρία παρέμβασης σε μη κομματικές δυνάμεις, επεξεργασίας πλαισίου πάλης, ιδεολογικοπολιτικής διαπάλης στο κίνημα και σε φορείς» (Θέση 21).

Αντώνης Ραλλάτος

Μέλος της Ομάδας Περιβάλλοντος του Τμήματος Οικονομίας και του Τμήματος Αγροτικής Πολιτικής της ΚΕ του ΚΚΕ